Karalahana.com! Laz uşaklarının gayrıresmi web sitesi

 

|  Mail gönder Sık kullanılanlara ekle       ENGLISH
 RİZE

 ARTVİN

 ORDU

 BAYBURT

 SAMSUN

 SİNOP

Karadeniz kültürü, karadenizliler, Lazlar

Neden Karalahana.com?

 KARADENİZ MÜZİK

 KARADENİZ TARİH

 KİM KİMDİR

 

 

 

 KARADENİZ FORUM

 EDİTÖRDEN

KARADENİZ GAZETELERİ

Tüm Karadeniz Gazeteleri ve Karadeniz Televizyonlarına tek bir sayfadan ulaşın

 

 

LİNKLER

 ARTVİN SİTELERİ

 ORDU SİTELERİ

 BAYBURT SİTELERİ

 SİNOP SİTELERİ

 KARADENİZ BÖLGESİ

KARADENİZ HABER

 

Hemşinliler Ermenistan'da Ermenistan hemşin tarihi konferansı

Yazı Dizisi: Hemşinliler Ermenistan'da

 1. Hemşin Tarihi ve Kültürü üzerine konferans

 2. Hemşin Tarihi ve Kültürü üzerine konferans

3. Hemşinliler konferansı

Türk Halk Oyunları

A  - B - C - Ç - D  - E - F - G - H - I - İ - K - L - M N  - O - P - R - S - Ş - T - U  - V - Y - Z

Karadeniz Folkloru

Cinler ve periler cincilik cin hikayeleri cin çarpması

Cinler ve periler

Cadılar ve cadılık




 Samsun Halk Oyunları, Samsun Folkloru

Samsun Halk Oyunları, Samsun Folkloru
Yazı: Hikmet Gürcan  

 
Ortak Oyunlar:

İsim belirleme çalışmaları sırasında bazı oyunların ortak oyunlar olduğu (Samsunda
birkaç yerde birden oynandığı) tespit edilmiştir.
fiöyle ki:
Kolbastı : Samsun, Bafra, Çarşamba
Kasap : Samsun, Bafra, Çarşamba
Samsun Sallaması : Samsun, Alaçam
Dik Horon : Samsun Vezirköprü
Sarı Kız : Alaçam, Bafra, Ladik, Vezirköprü
Tombul Gelin : Alaçam, Bafra
Gürcü Horonu : Çarşamba, Terme
Üçlü Horon : Salı Pazarı, Terme
Serhoş Barı : Ladik, Vezirköprü
Oduncular : Ladik, Vezirköprü
Sim sim : Havza, Ladik, Vezirköprü
Halkalı : Havza, Vezirköprü
Pıtık : Samsun, Kavak
Ortak Olmayan Oyunlar:
SAMSUN : Çoban, Birinci Kına, İkinci Kına, Rençberler oyun havası, Dolama,
Cimdallı, Naynem, Gelin Havası.
ALAÇAM : Alaçam Halayı
BAFRA : İkileme, Rumeli Dik Horonu, Köroğlu, Kızlar Havası, Atlama, Salı-
nak, Hora, Alay Bey, Genç Osman
ÇARfiAMBA : Çarşamba Düz Oyun Havası, Çarşamba Karşılaması, Sağır Perde,
Karaçalı, Alafranga, fiinanay (Oy Kargalar)
KAVAK : Yamadan Gel Yamadan.
LADİK : Üç Ayak(Ağır Halay), Makinalı, Ağam Ben Yandım, Yelleme, İki
Ayak.
VEZİRKÖPRÜ: İkileme Halayı, Meşe meşeye benzer.
HAVZA : Yeni sim sim, Dört Ayak Halayı, Ağırlama-Yeldirme, Havza Çiftetellisi,
Hasancık.
Samsun’da Balkan kökenli Türklerin sayısı oldukça yüksektir. Bu nedenle de
halk danslarımızın çeşitliliğine büyük katkıları olmuştur.
Samsun Halk Oyunları, Samsun Folkloru


Mübadil Oyunları:

Çuğuş (Zigoş), Ağacanın Fatma, Bilal Ağa, Kabadayı, Kasap, Debreli Hasan,
Paşa Dudu, Gökteki Yıldızlar, Kamber, Çamaşır Yıkar mısın, Arap Oyunu, Deveci,
Telgrafın Telleri, Demir Aga, Zirto, Selanik, Kadriyem, Hüseyi Ağa (İseyina),
Hatice, İsa Bey, Arda Boyu, Hop Hop Birdanem.
Ülke içi göç hareketleri nedeniyle de oynanan ortak oyunlar da bulunmaktadı
r.
Örnekler :
Dik Horon, Anadolu Çiftetellisi, Kasap, Gürcü Horonu, Üçlü Horon, Horon
Kurma, Tamzara, Hoş Bilezik, Temur Ağa, dinsel oyunlar (semah) çeşitleri gibi.
Samsun Mahalli Halk Oyunları
Samsun mahalli “Halk Oyunları, Halk Müziği, Halk Giysileri ve Halk Türküleri”
ni araştırıp derlerken şu ilkeden hareket ettik.
“Binlerce yıldan bu yana Türk tarihinin her safhasında yer alan halk kültürü
kaynaklarımızı araştırma, halkımızın geleneksel kültür değerlerini ele alarak
geçmişten geleceğe insanlarımızın sağlam bir köprü kurmasını sağlamak, bu çalı
şmalarımızı yaparken köken değerlerinden saptırılmaksızın, günümüz bilgi, bilim
ve teknolojik olanaklarından yararlanılarak ve onları çağdaş bir anlayışla işleyerek
çok geniş bir repertuara sahip halk kültürü alanında hizmet vermek”.
Halk Bilimi ile ilgilenenler bilirler ki kültür sınırlarla sınırlandırılamaz. Bu
nedenle bir Orta Karadeniz kenti olan Samsun’da birkaç tür oyun oynanmaktadır.
Samsun Mahalli Halk Oyunları yurdumuz coğrafyasında şu genel adlar ve
gruplar halinde bölgelenmiş türler arasına girer.
BAR : Kuzey Anadolu’da Kars, Erzurum, Erzincan illerimizin bulunduğu bölgemizde
toplu olarak ve genellikle düz dizi ya da yarım ay biçiminde, oyuncuların
birbirlerine tutunarak oynadıkları disiplinli grup oyunlarına BAR denir.(Örneğin ;
Samsun Mahalli Halk Danslarından Oduncular ve Serhoş Barı)
HALAY : Orta Anadolu ile Güneydoğu Anadolu’da Çorum, Sivas, Malatya illerimizin
bulunduğu bölgemizde toplu, düz dizi biçiminde ve oyuncuların birbirlerine
tutunarak oynadıkları Halk Oyunlarımıza HALAY denir. (Örneğin; Samsun
Mahalli Halk Danslarından “Ağır Halay, Üç Ayak ve Kaba Ceviz.)
KARfiILAMA-HORA: Bu isim altındaki oyunlar daha çok Kırklareli, Edirne,
Tekirdağ, Kocaeli, Sakarya, Çanakkale, Bursa, Bilecik ve Bolu illerimizin bulunduğ
u Marmara Bölgesinde oynanmaktadır. Karşılama iki kişinin karşılıklı oynadı
kları oyun biçimidir. Çiftlerin karşılıklı olarak oynamaları ya da grup halinde
oynamalarıdır. (Örneğin; Samsun Mahalli Halk Danslarından Sağır Perde, fiinanay-
Kol Bastı).
HORON-HOROM : Mısır saplarının ve çayır otlarının 10-15 kucak bir araya
getirilerek dikey durumda yığılıp, tarlada bulunan kabak devekleri ile üst kısmından
bağlanmasıdır. Başka bir deyişle daire (halka) şeklinde sıkıca bağlanmasıdır.
Horona başlarken “Horon kuralım” sözü, bir araya toplanalım, sıkıca birbirimi-ze bağlanalım anlamındadır. Bu tür oyunlara Ordu-Giresun-Trabzon ve Rize illerimizi
kapsamaktadır. Samsun’da da “Düz Horon, Dik Horon, Üçlü Horon ve Gürcü
Horonu isimli oyunlar oynanmaktadır.
Muzaffer Sarısözen, Halil Bedii Yönetken ve teknisyen Rıza Yetişen’den oluşan
grup, 1943 yılında Tokat, Amasya, Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon’a 7.
derleme gezilerini yapmışlar, Samsun, Giresun ve Ordu’da Karşılama, Kaşıkçı ve
İmeci havalarını derlemişlerdir.
Samsun Mahalli Halk Oyunları Oynanış Bakımından Üç Ana Temele Dayanı
r,
1. Düz sıra biçiminde,
2. Yarım ay veya yarım yay biçiminde,
3. Karşılıklı iki düz sıra biçiminde
Araştırmalarımızda Samsun Mahalli Halk Oyunlarında daire biçiminde bir oyuna
rastlanmamıştır.
Figür bakımından halk oyunlarımızın çok zengin olduğunu söyleyebiliriz.
Oyunlarımızı figür bakımından incelediğimizde iki ana bölüme ayırmak
mümkündür.
Birincisi:
Ülkemizin her yerinde oynanan oyunlarda görülen ortak figürlerdir.
Bunları ana başlıkları ile şöyle sıralayabiliriz;
1. Çift sol-çift sağ
2. Üç ayak figürü
3. Çökme figürü
4. Dönme figürü
5. Çapraz yürüme figürü
6. Çaprazsız sekerek yürüme figürü,
7. El vurma figürü
8. Topuk vurma figürü
9. Diz vurma figürü
Bu figürleri çoğaltmak mümkündür.
İkincisi:
Bölge özelliklerine göre bölgede oynanan oyunlarda görülen ortak figürlerdir.
1. Üçleme
2. Halay sallanışı
3. Omuz sallama-titretme.
Bu iki özelliğin tamamına yakınını Samsun oyunlarında görmek mümkündür.
Samsun Mahalli Halk Danslarının Karakteristik Özellikleri
Samsun ilinde oynanan mahalli halk dansları genellikle kalabalık gruplar halinde
oynanmaktadır. Eller havada tutularak, eller tutulup dirsekler birleştirilerek, kenetlenerek,
eller omuza atılarak oynandığı gibi eller tutuşmadan karşılıklı oynanan
oyunlar da vardır. Ancak bireysel oynanan bir dansa rastlanılmamıştır.
Çökme figürü, el vurma figürü, çapraz yürüme figürü, topuk vurma ya da ayak
burnu vurma figürü, ayak savurma figürü, dönme figürü oyunlar içerisinde yer almaktadı
r.
Oyunlar genellikle oyuncuların belli bir alan içerisinde dolaşması şeklinde icra
edilir. Az da olsa düz sıra halinde oynanan oyunlara rastlanılmaktadır (Alafranga).
Oyunların oynanışında hiçbir zaman daire oluşturulmamaktadır. Oyunlar genellikle
yavaş başlar, ilerleyen bölümlerde hızlanır.
Bazı oyunlarda oyuncuların nara attıkları görülmektedir (Sarhoş Barı ve Kabaceviz).
Karşılama türü Samsun mahalli halk danslarında yaygın bir şekilde omuz sallama
figürü vardır (Sağır Perde). Erkeklerin omuz sallama figürleri kızlara göre daha
ağırbaşlı ve diktir.
Özellikle yurdumuzdaki halay türü oyunların bir özelliği olan ve halayın başında
olup oyunu yönetenlerin ellerinde bulundurdukları mendil türü aksesuarlar birçok
Samsun oyununda da bulunmaktadır.
El ele, kol kola oynanan Samsun mahalli halk dansları; dostluğu, kardeşliği, dayanı
şmayı, paylaşmayı, saygı ve sevgiyi anlatmaktadırlar. Oyunları oynayanlar kadar
izleyenler de zevk alırlar. Düğünlerde, bayramlarda ve şenliklerde pek çok insanı
n, saatlerce ezgilerin verdiği coşku ile neşe içinde bu oyunları, her türlü beğeni
kaygısından uzak olarak, icra etmesi kadar dayanışmayı artıran bir etkinlik olamaz.


Samsun Mahalli Halk Oyunlarında Kullanılan Müzik
Aletleri



Halk Oyunları müziğinde kullanılan müzik aletleri ilçelere göre değişiklik göstermektedir.
Samsun merkez ilçe : Zurna, davul, bağlama, klarnet, cümbüş,ıklığ.
Çarşamba : Davul, zurna ve bağlama
Bafra : Çift davul, çift zurna
Terme : Davul, zurna, kemençe.
Havza : Davul, zurna, klarnet, cümbüş.
Vezirköprü : Davul, zurna klarnet, cümbüş
Kavak : Davul, zurna
Ladik : Çift klarnet, davul, zurna, bağlama

TURKEY BLACK SEA (PONTIC) REGION TRAVEL GUIDE

ENGLISH

TURKEY BLACK SEA (PONTIC) REGION TRAVEL GUIDE, CULTURE, FOLKLORE, TRAVEL TIPS, HISTORY, COUSINE, HOTELS, TRABZON, RIZE ...

Karalahana Bağımsız Karadeniz Gazetesi'nden makaleler: Karadeniz Bölgesi haberleri

 

     Çay, Türkiye'de en çok tüketilen içeceklerden biri. Ancak çayın sofralara nasıl ulaştığını yöre insanları dışında pek bilen yok. İnce Belin Buğusu: Çay belgeselinin yönetmeni İsmail Şahinbaş ile konuştuk.  Çay Belgeseli söyleşisi

Lazca - Türkçe Sözlük

Lazuri - Turkuli Nenapuna

İsmail A. Bucaklişi & Hasan Uzunhasanoğlu. Lazca - Türkçe sözlük'ün tamamı alfabetik olarak word dosyası olarak indirilebilir.

A l B l C l Ç l Ç'l D l E l F l G l Ğ l H l İ l J l K l K'l Ll M l N l O l P l P' l Q l R l S l Ş l Tl T' l U l V l X l Y l Z l Z'l 3 l 3' l Lazca filller l

        

Karalahana.Com! Doğu Karadeniz Bölgesi gezi, kültür, tarih ve müzik rehberi © 2007 | Tüm hakları saklıdır