Kemençe yapımcısı Fatih Şatır ile söylesi

Röportaj: Meftun SENGÜN   

Fatih ŞATIR 1983 Akyazı doğumlu. Aslen Gümüşhane’nin Torul ilçesinden olan Fatih ŞATIR ortaokul mezunudur. Mesleğe rahmetli babası İrfan ŞATIR’ ın yanında 1997’de başlayan Fatih ŞATIR 2001 yılından bu yana da usta olarak profesyonel kemençe yapımı ile uğraşmaktadır.

Fatih ŞATIR

2005 yıllarının sonlarına doğru babasının vefatından sonra da aynı atölye’de çalışmalarına tek başına devam etmektedir.

Atölyeden bir görünüm

Genç kemençe ustalarımızdan birisi olan Fatih ŞATIR ile kısa bir sohbet ettik. Bu kısa söyleşi esnasında bizleri kemençe ve yapımı hakkında aydınlatması adına kendisine bazı sorular sorduk. Kendisi de bizlere bu konu’da elinden geldiğince içten cevaplar verdi.

Fatih Usta öncelikle kemençe yapımı aşamaları hakkında bize biraz bilgi verebilir misiniz?

Tabi, kemençe yapımı öncelikle kemençenin yapılacağı ağacın seçilmesi ile başlar. Kullanacak olduğumuz ağacı ilk olarak 5 -6 ay gibi bir süre tam olarak kuruması için bekletiriz. Daha sonra ağacımızı kesme işlemine alırız.

Kullanmış olduğumuz taslaklar yardımı ile kemençenin asıl gövdesini meydana çıkarırız. Ortaya çıkardığımız bu gövdeyi (tasnak) işlemeye almadan önce aşağı yukarı bir ay kadar daha bekleriz.

Ağacın tasnak haline gelmiş hali

Ayrıca kemençemizi oluşturacak hartama (tabii hartamanın da iyice kurumuş olması gerekmekte), kuskun(alt eşik), kulaklar(burgu), orta eşik ve kravat gibi parçaları da hazırlamaya başlarız.

Sağ tarafta işlemeye alınmış kulaklar (burgu), solda alt eşikler

Kemençemize öncelikle kapak için hazırladığımız hartamayı yerleştiririz. Hartama’ nın gövdeye oturmasından sonra artık (bu işlem yapıldıktan sonra birkaç gün kapağın oturması için beklenir.) kemençe bir takım işlemlere tabi tutulur. (Pürüzlerin giderilmesi, zımparalanması, üzerine yapılan vernik kaplaması vs. gibi). Yine önceden yüzey işlemleri, zımparalanmaları ve verniklenmeleri gibi işlemleri tamamlanmış diğer parçaların kemençenin gövdesine montajı yapılarak tellerin takılma işlemine geçirir, teller de takıldıktan sonra kemençemiz artık hazırdır.

 
Yapımı tamamlanmış kemençeler

Genelde kemençe yapımında kullanılan revaçtaki ağaçlar hangileridir?

Genelde kemençe yapımında en sık kullandığımız ağaçlar; dut, kiraz, erik, ardıç’ tır. Bu ağaçlar genelde en sık kullanılan ağaçlardır.

Kemençeler ses yapısı olarak genelde kaç çeşittir?

Kemençeleri ses tonları olarak genelde üç kola ayırabiliriz. Genel’de zil kemençe olarak isimlendirilen  la tonlu kemençeler, kalın (sağır) sesli mi, re tonlara sahip kemençeler ve orta sesli (fa, fa diyez ses veren) dediğimiz kemençeler diye isimlendirebiliriz.

Kemençe yapımında özellikle dikkat edilmesi gereken hususlar var mıdır?

Bir defa şunu iyi bilmeliyiz ki kemençe yapımında işte şurada daha dikkatli olunması gerekir diye bir durum söz konusu olamaz. Kesinlikle yapım aşamalarının her anında çok dikkatli olmak gereklidir. Çünkü yapacak olduğunuz en ufak bir hata kemençenin sağlıklı olmaması gibi bir durumla sizi karşı karşıya bırakacaktır.

Kemençe alımında özellikle konu hakkında pek bilgisi bulunmayan alıcılara tavsiyeleriniz nelerdir?

Kemençe alırken özellikle seslerin tam alınabilmesine, perdelerin düzgün olmasına (ki sesleri düzgün alabilelim) ve kapağına (hartama) bakmalıyız. Mesela hartama üzerindeki lifler sık ve düzgün olmalıdır.

 
(Fatih ŞATIR ve Meftun ŞENGÜN)

Bugüne kadar burada yapmış olduğunuz kemençeleri yurt içi ve yurt dışı olmak üzere en sıklıkla nelere satmaktasınız?

Türkiye genelinde özellikle Bursa, Samsun, Giresun, Trabzon, Rize ve İstanbul ile birlikte bulunduğumuz Sakarya içine de kemençe satışı yapmaktayız.

Ayrıca yurt dışında da en çok Fransa, Almanya, Avusturya, Hollanda ve Belçika’ya satış yapmaktayız.

Yine yurt içinde birçok kemençe sanatçısına da satış yapmaktayız.

Fatih Usta verdiğiniz bilgilere ve gösterdiğiniz misafirliğe çok çok teşekkür ederiz.

Ben teşekkür ederim, her zaman bekleriz…

Fatih usta’dan kemençe almak isteyenler için gerekli bilgiler aşağıda yer almaktadır. Bugünün fiyatları ile bir kemençeyi 300 YTL’ ye ve bir yay’ı da 60 YTL’ den satın alabilirsiniz.

Karadeniz Müzik Evi

Fatih ŞATIR
Altındere Gündoğan Mahallesi Tarla yolu sokak No:8 Akyazı-SAKARYA

Telefon: +9 0542 611 4718