Karalahana.com! Laz uşaklarının gayrıresmi web sitesi

 

|  Mail gönder Sık kullanılanlara ekle       ENGLISH
 RİZE

 ARTVİN

 ORDU

 BAYBURT

 SAMSUN

 SİNOP

Karadeniz kültürü, karadenizliler, Lazlar

Neden Karalahana.com?

 KARADENİZ MÜZİK

 KARADENİZ TARİH

 KİM KİMDİR

 KARADENİZ MUTFAĞI  

 

 

 KARADENİZ FORUM

 EDİTÖRDEN

KARADENİZ GAZETELERİ

Tüm Karadeniz Gazeteleri ve Karadeniz Televizyonlarına tek bir sayfadan ulaşın

 

 

LİNKLER

 ARTVİN SİTELERİ

 ORDU SİTELERİ

 BAYBURT SİTELERİ

 SİNOP SİTELERİ

 KARADENİZ BÖLGESİ

KARADENİZ HABER

 

Hemşinliler Ermenistan'da Ermenistan hemşin tarihi konferansı

Yazı Dizisi: Hemşinliler Ermenistan'da

 1. Hemşin Tarihi ve Kültürü üzerine konferans

 2. Hemşin Tarihi ve Kültürü üzerine konferans

3. Hemşinliler konferansı

Türk Halk Oyunları

A   B  C  Ç  D   E  F  G  H  I  İ  K  L  M   N   O  P  R  S  Ş  T  U   V  Y  Z

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü, yaklaşık yirmi bin maddelik içeriğiyle Türk literatüründe kendi alanının en kapsamlı çalışmasıdır. Ansiklopedik formattaki bu sözlükte kayıp ya da süregelen tüm uygarlıkların folklorik ya da mitolojik öğeleri, paranormal öğeler, modern kültürel kahramanlar, şehir efsaneleri, doğaüstü olaylar, simya, büyü, dinî fenomenler ve yerel kültürlere özgü semboller mitolojiyi ilgilendiren yanlarıyla maddeleştirilmiştir. Çalışma, bugüne dek sıkça işlenen Yunan, Roma, Kelt ve AngloSakson inanç dünyasını eksiksiz ele almasının yanı sıra Asya, Afrika, Amerika ve Okyanusya’nın yerel halklarının az bilinen kültür ve inanç öğelerini; tek ve çok tanrılı dinlerin uygulama, biçim ve sembollerini; Karagöz, Köroğlu, Dede Korkut ve Kral Arthur gibi efsanevi karakterlerin arka plan ve yardımcı unsurlarını ustalıkla tanımlayarak amatör mitoloji tutkunlarından akademisyen yazarlara dek tüm araştırmacıların başvuru kaynağı olmayı amaçlamaktadır.

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü

Karadeniz Forumda sıcak Tartışmalara katılın
Karadeniz Bölgesi

Karadeniz Haberleri
Karadeniz Fotoğrafları, Trabzon, Rize, Giresun, Ordu, Gümüşhane, Artvin, Samsun, Çay ve fındık, Kaybettiklerimiz, Karadeniz Sağlık sorunları, Çevre Sorunları, Karadeniz Politika
Karadeniz gezi  tatil turizm
Düzce, Karabük, Rize, Bartın, Gümüşhane, Bayburt, Giresun, Zonguldak, Kastamonu, Ordu, Samsun, Trabzon, Sinop, Tokat, Çorum, Bolu, Artvin, Amasya
Karadenizliler buraya
Avrupadaki Karadenizliler, İstanbullu Karadenizliler, Ankaralı Karadenizliler, Üniversiteli Karadenizliler, Karadeniz Dernekleri
Karadeniz Kültür ve Tarih
Karadeniz Mutfağı, Hemşinliler, Lazlar, Pontus Rumları, Gürcüler, Karadeniz Türkleri
Karadeniz Yerel kelimeler
A, B, C, Ç, D, E, F, G, H, , K, L, M, N, O, P, R, , T, , V, Y, Z
Karadeniz horonları
Müzik
Kemençe ve kemençeciler, Tulum ve tulumcular, Kaval ve kavalcılar, Davul zurna, Karadenizli Müzisyenler, Müzik aletleri ve müzik teknolojileri, Atma Türküler
Karadeniz video ve belgeselleri
Siyaset Gündemi
Dünya
Avrupa Birliği Haberleri, ABD Haberleri, Ortadoğu Haberleri, Yunanistan Haberleri, Ermeni Sorunu, Yurtdışındaki Türkler, Rusya Haberleri, Kafkasya Haberleri, Türk devletleri
Türkiye
DoğuGüneydoğu Anadolu, Marmara Bölgesi, Akdeniz Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi, Ege Bölgesi, Eğitim Öğretim, Ekonomi, Türk Medyası
İdea Politik
Serbest Kürsü, Kemalizm, Siyasi İslam, Irkçılık  Aşırı Milliyetçilik, Marksizm ve Diyalektik, Gizli Örgütler ve Ezoterik Topluluklar, Milliyetçilik....



 

 




Karadeniz Haritası

Karadeniz  (Özhan Öztürk'ün, Karadeniz Ansiklopedisi'nden)

 

1. coğ. Kuzeyde Ukrayna, kuzeydoğuda Rusya, doğuda Gürcistan, güneyde Türkiye ve batıda Romanya ile Bulgaristanla çevrili, 461,000 km² alan kaplayan (Azak denizi dahil, Marmara hariç), en geniş yeri doğudan batıya 1.175 km, en derin noktası 2,210 m olan, Marmara Denizi vasıtasıyla Ege Denizi’ne bağlanan, batıdan doğuya böbrek formunda deniz adı.

     Antik Yunanlılar ona Pontus Axeinus yani konuk sevmeyen deniz adını vermişler, zamanla Yunanlılar tarafından iyice keşfedilip kolonileşme sağlanınca adı Pontus Euxinus olarak değişmiştir:

Terminoloji: Rusça ve Bulgarca Chernoye More (Черное море), Ukraynaca Chorne More, Romence Marea Neagra, Lazca Uçazuğa

“Oy gidi Karadeniz!/Doldi da taşamayi/ Etmiyelim sevdalık/Edenler yaşamayı” KR 138, “Ey gidi karadeniz/ sularun ne karadur” NB 101; Gaṟadeniz RA 51/17 (Pazar Derebaşı); Kaṟadeniz 45/18  (Çamlıhemşin Mikronkavak); dẹniz AC 315 (Ordu, Trabzon, Giresun); teniz AC 347 (Of, Vakfıkebir)

< Türkçe kara + Türkçe deniz (Çuvaş tiněs; Gagavuz, Azeri, Anadolu deniz; Türkmen, Kazak, Özbek, Uygur deŋiz; Karaçay, Kumık tengiz; Tatar diŋgez; Güney Altay teŋis; Hakaz), tenger (Macarca), diŋgez (Başkurt), täŋiz (Çağatay), teŋgin “iç deniz” (Mançu)

<? Klasik Moğolca teŋγis; teŋri “çok büyük” anlamlarını karşılayıp olup hem “Tanrı” hem

de “deniz” Türk dillerinde anlam genişlemesine uğramış olmalıdır (UA tenger) Bk. Pontus Euxinus

Kaynak: Özhan Öztürk. Karadeniz Ansiklopedik Sözlük. Heyamola Yayınları. İstanbul, 2005. ss. 617-620

 Karadeniz uydu görüntüsü istanbul Boğazı

Neal Ascherson, Karadeniz

 

     Karadeniz atlasta böbrek biçiminde görülür; dış okyanuslara ip gibi, İstanbul ve Çanakkale boğazlarıyla bağlanır. Ama gene de denizdir; tatlı su gölü değil: Doğudan batıya 1170 kilometre, kuzeyden güneye 600 kilometre uzanan tuzlu bir deniz. Yalnız Kırım Yarımadası’nın içeri doğru uzanan sahili ile Türkiye arasındaki ‘bel’ kısmında genişlik 270 kilometreye kadar iner. Karadeniz derindir; yer yer derinlik 700 metreden aşağıya iner. Fakat kuzey batı köşesinde geniş, sığ bir düzlük vardır; batıda Romanya’daki Tuna Deltasının civarından kuzeyde Kırım’a kadar uzanır. Yüz metreden derin olmayan bu düzlük Karadeniz balık türlerinin çoğunun yavrulama yeri olmuştur.

     Boğaz’dan başlayarak saat yönünde Karadeniz’in çevresi dolaşıldığında, Bulgaristan ve Romanya kıyıları, Ukrayna kıyısının çoğu yeri gibi alçaktır. Sonra Kırım dağlarının yüksek kayalıkları gelir. Doğu ve güney kıyıları (Abhazya, Gürcistan ve Türkiye) çoğunlukla dağınıktır ve bazen ince bir sahil şeridi vardır, bazen de  kuzey doğu Türkiye’de olduğu gibi  ormanlık dağ sıraları ve koyaklar denize dik iner.

     Fakat Karadeniz’e egemen olan ırmaklardır. Karadeniz’den daha büyük olan Akdeniz’e yalnıca üç büyük ırmak, Rhone, Nil ve Po akar. Oysa Karadeniz’e akan beş büyük ırmak vardır: Kuban, Don, Dinyeper, Dinyester ve hepsinden önemlisi, havzası Fransa sınırına kadar uzanan ve bütün doğu ve orta Avrupa’yı kapsayan Tuna. Tuna tek başına her yıl 203 kilimetre küp tatlı suyu Karadeniz’e taşır. Bu miktar Kuzey Denizi’ne akan bütün tatlı sulardan fazladır.

     Yaşam kaynağı olan bu ırmaklar on binlerce yıl boyunca Karadeniz’in derinliklerinde yaşamı öldürmüştür. Irmaklardan gelen organik madde miktarı deniz suyundaki bakterilerin normalde ayrıştırabileceğinden çok daha fazladır. Bakteriler besinlerini okside ederek alırlar, deniz suyunda normalde bulunan çözünmüş oksijeni kullanırlar. Fakat organik akış çok fazla olduğunda çözünmüş oksijen miktarı yetmez, o zaman bakteriler başka bir kimyasal işleme yönelirler: deniz suyunun bir bileşeni olan sülfür iyonlarından oksijeni ayırırlar. Bu işlemin sonucunda ortaya bir gaz çıkar: hidrojen sülfür, H2S.

     Doğal dünyanın en öldürücü maddelerinden biri bu gazdır. Dolu dolu bir nefes çekmek insanı öldürmeye yeter. Petrol işçileri bu gazı bilir ve korkarlar, çürük yumurta kokusunu tanır ve ilk kokuyu aldıklarında kaçarlar. Haklılar. Hidrojen Sülfür çok kısa sürede koku alma duyusunu köreltir, dolayısıyla ilk nefesten sonra daha fazla kokladığını anlamak olanaksızlaşır.

     Karadeniz dünyanın en büyük hidrojen sülfür rezervidir. 150200 metre arasında değişen derinliklerin altında yaşam yoktur. Suda oksijen bulunmaz ve H2S yüklüdür. Karadeniz çoğu yerinde derin olduğu için, deniz hacminin yüzde doksanı steril demektir. H2S biriken tek deniz burası değildir. Baltık denizinn dibinde ve su dolaşımının az olduğu bazı Norveç fiyordlarında oksijensiz bölgeler vardır. Peru açıklarında, hidrojen sülfür bazen derinliklerden yüzeye çıkar ve “el nino” diye bilinen felakete yol açar; bütün eko sistemi öldürür, sahil balıkçılığını tahrip eder ve gemilerin altını yarattığı kimyasal bileşimle siyah renge boyar (Callao Boyası etkisi)

Gene de dünyanın en büyük yaşam bulunmayan su kitlesi Karadeniz’in derinliklerindedir.

 

 Batı ve Orta Karadeniz Haritası

Karadeniz yıktı geçti

 

     Trabzon'da adeta çıldıran Karadeniz, sahildeki tüm yerleşim alanlarını önüne katıp sürüklerken, trilyonlarca liralık maddi hasara yol açtı. Buğday siloları denize karışırken, tekneler dalgalara mağlup oldu, ulaşım hemen hemen tamamen aksadı. Doğu Karadeniz'de geçiş, birçok kesimde tek şeritten veriliyor. Giresun kent merkezi ile Tirebolu'da geçiş, servis yolundan sağlanıyor. Dün kapanan PazarÇayeli ve FındıklıHopa arasında ise ulaşım tek şeritten kontrollü verilmeye başlandı. Öte yandan, Giresun, Trabzon, Rize ve Hopa'da barınaklarda bulunan 500'e yakın balıkçı teknesinin zarar gördüğü öğrenildi.

(Zaman Gazetesi. Muammer Turan. 22 Subat 1999, Pazartesi)

 

Karadeniz sahili fotoğraf 

Karadeniz'de balık türleri tehlikede

 

     Karadeniz’in ıslak yaşam hacminin yüzde 95’inin deniz anası benzeri jelatin yapılı yaratıkla kaplı olduğunu belirten Bahçekapılı, Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Gürcistan ve Rusya´nın  çevrelediği Karadeniz kıyılarında 160 milyon kişinin yaşadığına dikkat çekti. Bahçekapılı şöyle dedi: ‘Tuna nehri, 81 milyon nüfusun yaşadığı yerleşmelerden ve yoğun sanayi bölgelerinden geçerek her yıl Karadeniz´e 9 milyon 800 bin ton organik madde, 575 bin ton inorganik azot, 55 bin ton inorganik fosfor, 30 bin ton organik fosfor, 90 bin ton demir, 206 bin ton petrol kökenli kimyasallar, 48 bin ton detenjanlar, 12 bin ton çinko, 6 bin ton manganez, 2 bin 200 ton fenoller, bin 700 ton arsenik ve 80 bin ton civa getiriyor. Son 25 yılda, Tuna´daki nitrat birikimi 6, fosfat birikimi 4 kat artmıştır. Evsel, tarımsal ve endüstriyel atıkların denetimsiz ve arıtılmadan denize boşaltılması sonucu besin zinciri bozulmakta, ışığın nüfuz ettiği derinliğin azalmasına neden olmaktadır’

     Karadeniz Kültür ve Çevre Derneği Genel Başkanı Alaettin Bahçekapılı, Karadeniz´de son 3040 yılda kirlenmeye bağlı canlıları barındıran üst tabakanın iyice inceldiğini, 100 metrenin altına düştüğüne dikkat çekerek, bunun Tuna nehrinden kaynaklandığını anlattı. Bahçekapılı, Tuna nehrinin kıta Avrupası´nın neden olduğu kirliliğin 3’te 1’ini Karadeniz´e ulaştırdığını belirterek şöyle dedi:

‘Bu nedenle Karadeniz´de avlanan hamsi miktarı 1988´de 295 bin ton iken, 1 yıl sonra 97 bin tona, 1990´da 66 bin tona inmiştir. Mezgit ve Barbunya stokları da azalmıştır. Karedeniz´de bugün  balık türlerinin yüzde 40´ı tehlike altındadır. Karadeniz´de yaşayan yaklaşık 300 balık türünden 60´ı yeniden çoğaltılmalıdır. Karadeniz´e, gemilerin balast sularıyla geldiği sanılan denizanası benzeri yaratığın  (Mnemiopsis Leidyi)  kabuklu deniz hayvanları, balıkları, balık yumurtalarını ve deniz hayvanlarının besini olan akıntılarla taşınan çok küçük boyutlardaki hayvan ve bitkileri yiyip bitirmektedir. Şu anda Karadeniz'in ıslak yaşam hacminin yüzde 95'i bu jelatin yapılı yaratık oluşturuyor. Yılda 17 milyon ton toprak erezyonla Karadeniz´e taşınıyor’

 (02.08.2001, Hürriyet; Davut Güleç)

 

Karadeniz Sahil Yolu yapımı fotoğraf

Karadeniz Sahil Yolu yapımı fotoğraf

Hırçın deniz, Karadeniz 

 

     Karadeniz'de son 7 yılda 17 gemi çeşitli sebeplerden battı. Denizcilik Müsteşarlığı Trabzon Bölge Müdürlüğü yetkililerinden alınan bilgiye göre, son 7 yılda Karadeniz'de, bir savaş gemisi, 9 kuru yük gemisi, 6 balıkçı teknesi ve bir de RoRo gemisi battı. Trabzon Limanı dışında 12 Eylül 1994'te batan Gürcistan'a ait 069 MPK adlı savaş gemisi; yine liman dışında 17 Ağustos 2000 tarihinde yangın sonucu batan RoRo seferi yapan GürgenII adlı gemi ile 5 Aralık 1994'te hava muhalefeti nedeniyle batan Rusya'ya ait Bangor adlı kuru yük gemisi ile 16 Nisan 1994'te batan Acaristan Cumhuriyeti'ne ait SCS 55 adlı balıkçı gemisi, batan başlıca gemiler olarak gösteriliyor. Yetkililer gemilerin batma sebeplerinin başında hava muhalefetinin geldiğini belirterek, şunları söylediler: "Yedi yıl içinde, 12 gemi, hava muhalefeti nedeniyle battı. Bu da Karadeniz'in ne kadar hırçın bir deniz olduğunu gösteriyor. Gemicilerimiz, bu özelliğini göz önünde bulundurarak dikkatli olmalıdırlar. Karadeniz, büyük küçük demeden üzerinde bulunanları yutuyor." Öte yandan yetkililer, Karadeniz'de özellikle liman ağızlarına yakın yerlerde batan gemilerin, ulaşımı aksattığını belirterek, bu konuda önlem alınması gerektiğine işaret ettiler.

(11 Ekim 2001 Perşembe, Karadeniz Gazetesi)

 

 

     2. coğ. Samsun ve doğusunda yaşıyan halkın yaşadıkları topraklara verdikleri isim.

     Batı Karadeniz sahili ve iç bölgelerdeki toprakların halkı kendi kimliklerini Karadeniz’le özdeşleştirmemişlerdir.

 

Hüseyin Atabaş, Şiir

 

Onlar mavi tanrıçalarıdır Karadeniz’in

Ben gencecik bir ozanıyım ya sorarım işte:

Önce dağlar mı uyanır Karadeniz’de

Yoksa sular mı?

Önc karlar mı yağar dağlara

Yoksa çocuklar mı?

 

 

Karadenizli 1. is. Doğu Karadeniz bölgesine ait olan, bu bölgede doğmuş veya soyca bu bölgeden başka bir yere göç etmiş kişi.

     2. is. Bk. Lazi

 


        

Karalahana.Com! Doğu Karadeniz Bölgesi gezi, kültür, tarih ve müzik rehberi © 2007 | Tüm hakları saklıdır