Karalahana.com! Laz uşaklarının gayrıresmi web sitesi

E-Mail gönder Sık kullanılanlara ekle       ENGLISH
 RİZE

 ARTVİN

 ORDU

 BAYBURT

 SAMSUN

 SİNOP

Karadeniz kültürü, karadenizliler, Lazlar

Neden Karalahana.com?

 KARADENİZ MÜZİK

 KARADENİZ TARİH

KARADENİZ ÇEVRE EKOLOJİ

 KARADENİZLİLER: KİM KİMDİR

 KARADENİZ GEZİ REHBERİ

 KARADENİZ MUTFAĞI

Karadeniz Yemekleri, Karadeniz Mutfağı

Karadeniz Yemekleri, Karadeniz Mutfağı

 KARADENİZ FORUM

 EDİTÖRDEN

KARADENİZ GAZETELERİ

Tüm Karadeniz Gazeteleri ve Karadeniz Televizyonlarına tek bir sayfadan ulaşın

Yeni Ansiklopedi: Kim, nedir, nasıl, neden, nerede, niçin sorularına cevap bulun! BİLİM, TEKNOLOJİ, COĞRAFYA, TARİH, KÜLTÜR, SANAT, YAŞAM, Sağlık, hastalıklar, tıp, bilgisayar, hukuk, teknoloji, eğitim, biyografiler, tarih, coğrafya, fen bilimleri

YENİ ANSİKLOPEDİ

En iyi Türkçe Ansiklopedi sitesi

Yeni Ansiklopedi: Kim, nedir, nasıl, neden, nerede, niçin sorularına cevap bulun! BİLİM, TEKNOLOJİ, COĞRAFYA, TARİH, KÜLTÜR, SANAT, YAŞAM, Sağlık, hastalıklar, tıp, bilgisayar, hukuk, teknoloji, eğitim, biyografiler, tarih, coğrafya, fen bilimleri hakkında detaylı ve özgün bilgi kaynağı!

Temel fıkraları, Karadeniz Fıkraları analizi, yeni ansiklopedi

Temel Fıkraları ve Karadeniz kimliği

Karadeniz Bölgesi Yeni Ansiklopedi

Karadeniz Bölgesi (Yeni Ansiklopedi)

LİNKLER

 ARTVİN SİTELERİ

 ORDU SİTELERİ

 BAYBURT SİTELERİ

 SİNOP SİTELERİ

 KARADENİZ BÖLGESİ

KARADENİZ HABER

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü

Yunan mitolojisi

 Yunan Mitolojisi

Felsefe Sözlüğü

Felsefe

Karalahana Karadeniz Forumdan sıcak Tartışmalar
Karadeniz Forumda sıcak Tartışmalara katılın
Karadeniz Bölgesi
Karadeniz Haberleri
Karadeniz Haberleri
Karadeniz Fotoğrafları, Trabzon, Rize, Giresun, Ordu, Gümüşhane, Artvin, Samsun, Çay ve fındık, Kaybettiklerimiz, Karadeniz Sağlık sorunları, Çevre Sorunları, Karadeniz Politika
Karadeniz gezi - tatil -turizm
Düzce, Karabük, Rize, Bartın, Gümüşhane, Bayburt, Giresun, Zonguldak, Kastamonu, Ordu, Samsun, Trabzon, Sinop, Tokat, Çorum, Bolu, Artvin, Amasya

Karadenizliler buraya

Avrupadaki Karadenizliler, İstanbullu Karadenizliler, Ankaralı Karadenizliler, Üniversiteli Karadenizliler, Karadeniz Dernekleri

Karadeniz Tarihi, Karadeniz kültürü makaleler, haberler
Karadeniz Kültür ve Tarih

Karadeniz Mutfağı, Hemşinliler, Lazlar, Pontus Rumları, Gürcüler, Karadeniz Türkleri

Karadeniz Yerel kelimeler
A, B, C, Ç, D, E, F, G, H, I-İ, K, L, M, N, O, P, R, S-Ş, T, U-Ü, V, Y, Z

Karadeniz horonları
Müzik

Kemençe ve kemençeciler, Tulum ve tulumcular, Kaval ve kavalcılar, Davul zurna, Karadenizli Müzisyenler, Müzik aletleri ve müzik teknolojileri, Atma Türküler
Karadeniz video ve belgeselleri

Siyaset Gündemi
Siyaset Gündemi, dünya haberleri, politika yorumları
Dünya
Avrupa Birliği Haberleri, ABD Haberleri, Ortadoğu Haberleri, Yunanistan Haberleri, Ermeni Sorunu, Yurtdışındaki Türkler, Rusya Haberleri, Kafkasya Haberleri, Türk devletleri

Türkiye
Doğu-Güneydoğu Anadolu, Marmara Bölgesi, Akdeniz Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi, Ege Bölgesi, Eğitim Öğretim, Ekonomi, Türk Medyası

İdea Politik
Serbest Kürsü, Kemalizm, Siyasi İslam, Irkçılık - Aşırı Milliyetçilik, Marksizm ve Diyalektik, Gizli Örgütler ve Ezoterik Topluluklar, Milliyetçilik....



Karadeniz Ansiklopedik Sözlük

Karadeniz Ansiklopedik Sözlük.

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü

Folklor ve Mitoloji Sözlüğü.

Pontus & Antikçağ'dan Günümüze Karadeniz'in Etnik ve Siyasi Tarihi. GENESİS KİTAP. Ankara, 2011  

Pontus

 

Kıyı Dergisi 275. sayı

Kıyı Dergisi 275. sayı

Kıyı Kültür ve Sanat Dergisi, yayın hayatına 1961’in Ekim ayında başladı. Yayını, kesintilerle beraber 2002’nin Mart ayına kadar devam etti. Günümüzde yeniden yayınlanan dergi bu ay 275. sayısını çıkarıyor.

 

FOTOĞRAF GALERİLERİ

eski karadeniz fotoğrafları, old pictures of Pontos, post cards

Eski Karadeniz fotoğrafları

Karadeniz etnografik materyaller, tarihi eşyalar, eski araç gereçler, antikalar

Karadeniz etnografik materyaller

Karadeniz yemekleri fotoğrafları

Karadeniz Yemekleri fotoğrafları

iPhone 4 Wallpapers, iPhone 4s Wallpapers

iPhone 4 Wallpapers

wintersnow~0.jpg

iPhone 4s Wallpapers, iPhone 5 Backgrounds, iPhone 4s Themess

Wide Screen Photos 1920x1080, Best Win 7 Walpapers 1920x1200

Wide Screen Photos 1920x1080

Yunanistan fotoğrafları, Greece Walpapers

Yunanistan fotoğrafları, Greece Walpapers

Doğa, Tabiat, manzara resimleri,Nature Walpapers

Doğa, Tabiat, manzara resimleri,Nature Walpapers

Osmanlı imparatorluğu dönemi resimler, Engravings of Ottoman Empire

Osmanlı imparatorluğu dönemi resimler, Engravings of Ottoman Empire

otomobil resimleri, araba fotoğrafları,Car wallpapers

otomobil resimleri, araba fotoğrafları,Car wallpapers

architecture-wallpapers-city-photos-best-free-pics_2829729.jpg 

City Wallpapers, HDR photos

img_127.JPG

Aviation, Aircrafts and Helicopters Wallpapers

00000619.jpg

Klasik arabalar, Classic Cars wallpapers

Image_0701_Virginia_Colonial_National_Historic_Park_Yorktown_Battlefield.jpg

Gezi fotoğrafları,  Travel All Around the Worl Full HD Wallpapers

1914-1918_Ze_n_ai_pas_peur_des_Boches_I_se_not_afraid_of_the_Germans.jpg

1. Dünya Savaşı resimleri, World War I Photos 1914-1918

44~1.jpg

Hayvan resimleri,Amazing Animals Wallpapers

Macro-flowers-photos-Wallpapers_284529.jpg

Makro fotoğraflar, Macro Flowers photos Wallpapers

new-year-wallpapers_38.jpg

Yeniyıl resimleri, New Year Wallpapers,

War-Plane-Images.jpg

2. Dünya savaşı uçakları resimleri, World War 2 planes


105_WideScreen_Nature_Wallpapers_2810529.jpg

Tabiat resimleri, WideScreen Nature Wallpapers

love-photos-Romantic-wallpapers_281029.jpg

Romantik resimler, Romantic Wallpapers

Sürmene'nin Dereleri: Manahoz deresi

Sürmene'nin Dereleri

Sürmene'nin su haritası tipik bir Doğu Karadeniz haritası ile örtüşen bir yapıdadır. Bu tablonun ışığında bakıldığında sularımız derin vadilerden süzülerek daha büyük akarsulara karışıp denize ulaşırlar.


Arazinin dağlık ve kayalık oluşu özellikle yeraltı sularının mineral değerlerinin yüksek olmasına etken olmaktadır. Bunun bir anlamı da bölgemizde içme suyunun yanı sıra doğal maden sularının da olmasıdır. Tüm Karadeniz bölgesinde yaygın olan maden sularının Sürmene'mizde de benzerleri vardır. Bu suları yöre halkı zaman zaman şifalı su diye değerlendirmiş ve medet ummuştur Sürmene'deki meşhur madensuyu Çarşı Mahallesi Derelik mevkiinde çıkmaktadır. Bu maden suyunun Sürmenelinin yaşamında bıraktığı derin izleri vardır. İlçeden ve köylerden insanlar şifalı su diye gelmişler, bu sudan yararlanmaya çalışmışlardır. Bu suyun önemli bir özelliği de özellikle çocuklar için geçim kaynağı olmasıydı. Çocuklar sabahın erken saatlerinde suyun önünde sıraya girerler, şişeler doldurulur, özenle el sepetine yerleştirilirdi. Sepet, eğrelti (İfteri) otları ile sular soğumasın diye sarılır ve çarşıya çıkılırdı. Satışa hazır hale gelen maden suları çocukların gırtlak patlatırcasına bağırışları ile satışa sunulurdu. Çocukların: "Verim mi maden suyu buuuuzzzz, yeni geldi maden suyu buzzz" sesleri çarşıda yankılanırdı. Bugün Sürmene'nin yetiştirdiği önemli iş adamları ve bürokratların büyük bir bölümü, çocuk-luğunda maden suyu satmışlardır. Şöyle anlatılır sohbetlerde: "Ben çocukluğumda az mı maden suyu sattım. Evet, ticari yaşama atılmanın belki de ilk aşaması maden suyu satmaktı." Maalesef bugün maden suyu, küresel ısınma ve çevre kirliliğinden nasibini almış, yok olma aşamasına gelmiştir. Buradan Sürmene'nin akarsularına geçebiliriz.
Öncelikle şunu belirtmek istiyorum, bölgemizde akarsular yanlış isimlendirilmiştir. İrmaklar dere, dereler ırmak diye anılıyor. Oysa dere, kış ve sonbahar aylarında su taşıyan yaz aylarında kuruyan akarsulara denir. İrmak ise orta boy akarsulardır. Bu yanlış kavrayışı belirttikten sonra biz konumuza yine dere kültürü ekseninde devam etmeye çalışacağız.
İlçe doğusundan başlayan Sürmene deresi ve akarsularının yazgıları birbirine benzemektedir. Olumsuz çevre koşullarından hepsi etkilenmiş, yıllarca tarımsal alanlarda kullanılan kimyasal madde (Gübre v.s.) evsel atıklar, yağmur suları ile birlikte bu akarsulara karışmıştır. Kirlenme, bu derelerde canlı yaşamını önemli ölçüde etkilemiştir. Sürmene derelerinin hemen hemen hepsinde canlı balık türleri vardır. Bunlar kırmızı pullu alabalık, bıyıklı sazan
ve denize yakın bölümlerde kefal türü balıklar ve diğer canlılar şeklinde anlaşılabilir. Ancak bugünkü çevresel faktörler göz önüne alındığında bu canlı türleri adeta yok olmaya yüz tutmuştur. Sürmene dereleri ve derelere karışan tüm akarsuların kendine has bir yeni bir de eski adı vardır. Bu isimler yörede yerleşik yaşam başladıktan sonra yaşayan farklı kültürlere ait insan topluluklarının bu akarsularla olan ilgileri ifade eden isimlerdir. Şimdi Manahoz'u merkez alıp Sürmene'nin doğu ve batısındaki dereleri saymaya başlayalım.

Sürmene'nin Dereleri: Manahoz deresi


MANAHOZ'UN DOĞUSUNDAKİ DERELER
1- Çambumu (Sargona) Deresi: Bu dere Sürmene'nin belki de en talihsiz deresidir. 1979 da beldeye bağlı Kutlular köyünde çıkarılmaya başlanan bakır madeninin atıldan maalesef bu dereye akıtıldı. Verilen tüm sözlere rağmen bir arıtma sistemi yapılmadı. Bu madenden yıllarca akıtılan zehirli atıklar deredeki tüm canlıları yok etti. Sargona deresinin ve Çambumu beldesinin talihsizliği bununla bitmedi. Uzun yıllar sonra maden rezervinin bitmesiyle bu bölge terk edildi. Mavi bayraklı belde tam bir derin nefes alacaktı ki, bu defa devreye çöp tesisi girdi. T.R.İ.B.K.A.R(Trabzon Rize Belediyeleri Katı Atık Projesi) çerçevesindeki belediyelerinin çöplerinin depolama alan olarak maalesef Çambumu seçildi. Bu seçimi Çambumu halkı hiç kabullenmedi. Her şeye karşın çöp tesisi buraya yapıl-maya başlandı. İlk etapta çöp alanına yol yapmak için yüzlere çam ağacı kesildi.
Yaklaşık yirmi iki kıyı belediyesinin çöplerini arındıracak olan beldeye bağlı Kutlular mevkiinde kurulan çöp tesisinin altyapı çalışmaları henüz bitmemiştir. Bu proje tamamlandığında bakır madeni artık-larından henüz kurtulmuş olan Sargona deresi bu defa yirmi iki kıyı kent belediyesinin çöpleriyle karşı karşıya kalacaktır. Şüphesiz uygar insanların çöpleri olacaktır; ama bizler insanların çöpleriyle yan yana yaşamasından yana değiliz. Ancak çöplerinizi rehabilite ederken çevresel koşulları da iyi analiz ederek yer seçimi yapılmalıdır.
2- Ispoloz Deresi: Baştımar ve Yeniay arasından geçen dere.
3- Kastel Deresi: Bu dere Balıklı Cami yanından geçer. Baştımar ile Balıklı'yı ayıran deredir.
4- Kocabal Deresi: Yine Balıklı mahallesinden geçer.
5- Musalı Deresi: Soğuksu Mahallesi Kaban Mevkiinden geçen Musalı deresi,


Musali Deresi
Soğuksu ve Balıklı arasındaki sınırı da teşkil eder.
6- Soğuksu Deresi: Zarha'dan, Haşan Tahsin İlköğretim okulu yanından denize dökülen, eski adı Havuza olan dere.


MANAHOZ’UN BATISINDAKİ DERELER
1- Petekli (Magavla) Deresi: Bu dere Aşağı Çavuşlu Mahallesinden Voha denilen kısımda denize dökülür. Eski adı Cağalı deresidir.
2- Küçükdere: Madur Dağı'nın kuzey yakasından doğar, Armutlu köyünden itibaren Karadeniz'e kadar Araklı ilçesi ile sınırı teşkil ederek ilçe merkezinin 2 km kuzey batısından denize dökülür. Bu akarsuların yanı sıra 400 ve 800 metre yükseklikteki tepelerden doğan, uzunlukları fazla olmayan birçok akarsu mevcuttur. Bu akarsular arazilerin parçalanmasına yol açmış; fakat kısa ve az kaynaklı olmaları, toprağın aşırı derecede yarılmasını önlemiştir.
*
MANAHOZ DERESİ ve KOLLARI
Bu dere Yeni Yayla ve Gezge kurun- larından doğar ve Madur'un eteklerinden çıkan en bol kolu alır. Hamzaağa yaylasından doğan ikinci kolla Arpalı köyünde bir- leşerek kuzeye doğru akmaya devam eder. Ayrıca Arpalı köyü civarında birleşen birçok kolu da vardır. Vizara İrmağı, Sulak yaylasından çıkar.
Kurtlusu Irmağı, Coşk Yaylası civarında çıkan Bayır Irmağı, Arpalı bayırlarından çıkan Hoşondorma Deresi, Sultanmurat civarından çıkan eski adı Cağarak olan Taşlı Deresi hepsi aşağı yukarı Arpalı köyü civarında birleşerek Manahoz Deresi’ne
dökülür. Bu kollarda başta kırmızı pullu alabalık olmak üzere muhtelif balık türlerine rastlanır.
Beşköy beldesinde 1998 yılında meydana gelen sel felaketine neden olan Kalis(Konuklu) deresi bir adı da Mesat deresidir. Beldenin doğu yakasındaki yarıktan gelir. Bu derenin esas kaynağını en başta bulunan -vaktiyle şifalı su olarak da bilinen- madensuyu oluşturur. İlkbahar aylarında taşan bu dere, 1998 yılında tüm beldenin haritadan silinmesine neden olmuştur. 47 kişinin ölümüne ve kaybolmasına neden olan bu selden sonra belde bir daha kurulamamıştır.
Manahoz deresine Köprübaşı'ndan Çifteköprü deresi(Şohan) karışır. Aşağı Aksu köyü ve Üstündal mahallesinin kesiştiği yerden Ormanseven(Seveho) deresi ve bu dereye Aksu köyünden karışan Vatrak(derin ırmak anlamında) deresi aynı yerden Manahoz'a dökülür. Ormanseven deresi ayrıca özellikle eskiden içinde barındırdığı alabalıklar meşhurdur. Vatrak deresi ve Ormanseven deresi
üzerinde kültür balıkçılığı yapan iki önemli tesis vardır. İrili ufaklı akarsuların bir başka özelliği de bu suların üzerinde kurulan değirmenlerdir. Genelde vakıf anlayışıyla kurulan bu değirmenler uzun yıllar yöre halkına hizmet etmiştir. Manahoz deresi Muratlı(Zavlı) köyü civarında bulunan elektrik santrali uzun yıllar Sürmene'ye hizmet vermiştir. Ülkemizde enerjinin merkezleşmesiyle devreden çıkan bu tesisin kalıntıları da kısa sürede yok oldu. 1951 yazında açılışı yapılan Sürmene-Köprübaşı yolu da Manahoz deresine kalıcı zarar-
lar vermiştir. Dere yatakları tahrip olmuş ve dolgu malzemesi elde etmek için atılan galerilerde dünya stan-dartları üzerinde tonlarca patlayıcı kullanılarak balık yuvaları yok edildi. Buna evsel atıklar da eklenince kirliliğin ve tükenişin boyutları had safhaya ulaştı..
Dere kültürü bize bozkır yaşamından kalan bir alışkanlıktır. Manahoz Deresi’nin çıkış noktasından denize döküldüğü noktaya kadar her iki yamacında oturanlar bu dere ile anılır. “Ben Manahoz Deresi’ndenim.” ya da “O bizim derelidir.” gibi ifadelerle anılır insanlar. Bu yörede yaşayan insanların dere ile iç içeliği bir yaşam

Manahoz Deresi

tarzıdır, bir kültürdür.
Bu dere yaşamında yer alan yöre insanları belki de yüzlerce yıl iç içe yaşamışlar; dereyi kullanırken, dereden yararlanırken ona hiç zarar vermemişler. Yani hem yararlanmışlar hem de koru-muşlardır. Sanayinin gelişmesi evsel atıkların kimyevi özellik kazanması, tarımsal alanlarda kullanılan gübrelerin yağmur yoluyla Manahoz deresine karışması ve buna bağlı olarak Sürmene Köprübaşı yol inşaatı Manahoz deresinin de sonunu getirdi. 
Çocukluğumuzda Manahoz deresi -
yani bizim dere- tüm yaşamımızın ayrılmaz bir parçası idi.
Bizim kullandığımız alan üç köyle sınırlıydı. Çiftesu(Fıldoz),
Yokuşbaşı(Çigoli),
Karacakaya(Macuka) bu köylerden gelen arkadaşlarla birlikte derede oynayarak günümüzü geçirirdik.
Önce dereye yüzmek için girilir, ancak yaz aylarında dere sulan çekildiği için derenin önü duvarla kesilerek yüzmek için gölcükler oluşturulurdu. Dere kenannda oynanan oyunlar çok değişikti. Lot taşı denilen bir oyun oynanırdı: Yüksekçe bir taşın üstüne konan yuvarlak bir taş, belli uzaklıktan atılan daha büyük bir taşla düşürülmeye çalışılırdı.
Cingalit denen kırmızı sert bir taştan mile topu yapılırdı önce, taslak halinde hazırlanır sonra boş mavzer fişeği ile kazınarak yuvarlak hale getirilirdi. Değişik balık avlama yöntemleri vardı, olta ve serpme daha ziyade büyüklerin tercih ettiği bir yöntemdi. Gece lüx lambası ile ışığa yaklaşan balıklar hemen elle yakalanırdı. Dere yatağında iki koldan akan su bir tarafın önüne set yapılarak kesilir, diğer kola aktarılır, suyu azalan bölümde balıklar elle yakalanır. Diğer bir yöntemde de taze fındık dallarının çubukları yan yana dizilir, yaklaşık üçgen şekline getirilir. Dere iki taraftan duvarla yine üçgen haline getirilir. Yan yana dizilmiş çubuklar birbirlerine bağlanarak iki taraftan örülen duvarın ucuna bağlanır. Böylece derenin akışı üçgen çubuk sepete yönlendirilir, daha sonra sepette biriken balıklar alınır. Bazen balıklar gece çalınmasın diye dere kenarında taştan kulübe yapılarak sabaha kadar beklenilir. Manahoz deresinde bir de çamaşır günleri yapılırdı yakın köylerden kadınlar yıkanacak çamaşırları sırtlarında yüklenerek dereye inerler; büyük bakır bir kazan iki taşın üzerine konur, altına ateş yakılır; çamaşırlar yıkanır, kaynatılır ve kurutulur. Tekrar eve taşınır. Ailenin o günkü yaşamı derede geçer. Yenilir, içilir, dereye girilir, çocuklar muhtelif oyunlar oynar.
Manahoz deresi bir de seller ile anılır. 1929 yılında büyük selden sonra özellikle Beşköy ve Köprübaşı'ndan birçok aile başka bölgelere yerleştirilmiştir. 1963 yılında yine dere taşarak yatağına yakın köylerde büyük tahribatlara yol açtı. O yıllarda bu tip olaylar destan haline getirilip sokaklarda yüksek sesle okunarak para karşılığı satılırdı. İşte bir Manahoz Destanı:
MANAHOZ DESTANI Başın Madur,
Omuzların Kurtlusu'lan Sultanmurat dağıdır Cerrah köyü Limya'ya açılmıştır kolların,
Çok huysuzsun dolambaç gider yolların Nedir senin bu yaptığın Manahoz.
Bahar mayıs aylarında bulanırsın coşarsın, Dalga vurmaz kenarlara taşarsın,
Bu demle hala yaşarsın
Ne tükenmez sende ömür var Manahoz.
Göneşara başından köprüleri kaldırdın,
Gilima ve Macuka'ya aç kurt gibi saldırdın, Fıldoz Ortaköy'e haym haym baktın Cikoli'yi hemen hemen yerinden aldın Han kahvesinin önünde bir buçuk saat yattın Mirgandoz'un dibinde çok derinlere daldın Güzelleri vardı onlara mı aldandın?
Kör Cafer'in elinden fındıklığını aldın Gene mi aldı seni tatarhane marazı Tanımadın mı kör Cafer'i, o köylerin ağası.
Hep yaktın çarşıları Reis Bey'e sormadan İtfaiyeler çalışır gece gündüz durmadan Ey Manahoz deresi gidiyorum evime Diktiğim kıyafetleri sen giy benim yerime
Bugün Manahoz deresi maalesef küresel ısınma ve çevresel dejenerasyondan nasibini yüklüce almıştır. Bilinçsizce yapılar dere ıslah çalışmalarına bölgeden yaşanan göçlerde eklenince insan dere ilişkisi tamamen kopmuştur.

        

Karalahana.Com! Doğu Karadeniz Bölgesi gezi, kültür, tarih ve müzik rehberi © 2012 | Tüm hakları saklıdır