|
Uzungöl de yemekler Karadeniz yöresi
yemeklerinden fazla farklılık göstermez
ancak isimleri ruamcadır. Menüde ki
malzeme çok değişik değildir, Buna
rağmen çeşitlilik fazlasıyla mevcuttur.
ASOĞALO HAVİTS (kuymak)
bildiğimiz süt kaymağı tavada eritilir
mısır unu katarak altın rengini alıncaya
kadar pişirilir servise hazır
olur.Yanında mutlaka yayla yoğurdu
bulundurulur.
DİROGLOSDİ (mıhlama)tereyağı tavada
eritilir süzülmüş yağlı peynir ve bir
miktar mısır unu katılır Maraş
dondurması kıvamına gelinceye kadar
pişirilir servise hazır olur.Yoğurt yanı
başından eksik edilmemelidir.
*HAŞIL (mamalığa)hiçbir kalori değeri
olmayan kaynar suya mısır unu çalarak
ekmek hamuru kıvamına gelecek şekilde
pişirilir.Yayvan kaba dökülür
soğutulur.Sonra tereyağı eritilir
ortasına dökülür ve kaşıkla banarak
yenir. Yağdan sonra sütle ve nihayet
final yoğurtla olur.Yörenin milli
yemeğidir 1950 li yıllara kadar bu
yemeğin pişmediği ev olmazdı son
yıllarda nostalji yemeği olarak
yapılıyor Romanya da bu yemeğe mamalığa
dendiğini bizzat müşahede ettim.
*MALEZ (un çorbası)haşılın katı
olmayanı.Çorba kıvamında kalan şeklidir
aradaki fark sütle pişirilmesidir iyice
pişirilir servise hazır olur haşıl
pişirilmemişse mutlaka malez pişirilirdi
hatta türküler yakıldı bu iki ünlü
yemekler için
yola düştük hepumuz
dik yokuştur yolumuz
haşıl malez olmasa
ne olurdi halumuz
DANO ŞORVON (ayran çorbası)mısır
taneleri üzerine ayran ve zaguda konarak
pişirilir bu yemek ekşimsi olduğu için
hamile hanımların favori yemeği idi
GAVUT HAŞILI (gavut) gavut arpanın saç
üzerinde kızartılıp öğütülmesinden
edilen una denir.Bu unlardan yapılan
haşıla gavut haşılı denir.Mısır
haşılından farkı mönüsüdür.Mönüsü
tereyağına su ve şeker katarak
kaynatılan ve melovuderon denen şerbetle
yenmesidir. Yaygın yemeklerdendi
özellikle açlığı uzun zaman
hissettirmeyen yemek olarak yapılırdı
uzun yolculukta tercih edilen yemekti.
GAVUT MALEZİ (gavut çorbası)
gavut haşılının inceltilmişidir.Mönüsü
çiğ tereyağı koyarak
pişirilmesidir
GOLONÇİS, LORİ (kabak haşılı) bal
kabağı parçalanarak suda pişirilir
piştikten sonra üzerine süt dökülür
kaynatılır ve servise hazır olur
GIRSARO ŞORVON (arpa çorbası)
kalorisi yüksektir arpa taneleri ile
bakla pişirilir üzerine zaguda eklenerek
servise hazır olur
LAHANA *(soloda) lahana ince doğranır
sonra üzerine mısır unu,bakla,içyağı,tuz
ve zaguda eklenerek pişirilir
servise hazır olur
ĞULİYA (pazı)lahananın bıçak değmeden
elle parçalanarak yağ, fasulye
zaguda ve iç yağı katarak pişirilir.
Lezzetle yenen yemeklerdendir
BAZARESE (tatil yemeği) baklanın
pişirilip üzerine tereyağı zaguda
sarmasak katarak yapılır soğuk yenir
bir anlamda zeytinyağlı yemeklerdendir.
ÇOFALOBOZA (kelle paça) sarımsak
katarak yapılır genelde dana
kellesi tercih edilir
PUŞURİGA (gavut helvası) gavut
haşılının soğuk şerbetle
karıştırılmasıyla yapılır daha çok yoğun
iş zamanında pratik yiyecek olarak
yapılır
MELOVUDERON (bal şerbeti) yağ su ve
şeker pişirerek yapılır gavut haşılının
mönüsüdür.
GENDÜME (buğday dövmeliği) yapılır.
Bayramların favori yemeğidir. Büyük bir
kazanda su kaynatılır üzerine buğday
dövmeliği dökülür pişirilir. Pişmesi
oldukça zordur pişinceye kadar
karıştırılır, sonra servise hazır
olur mönüsü melovuderon dur.
ÇUMUR mısır ekmeği sıcak iken
kabukları ayıklanarak sadece yumuşak
kısmı çıkartılır herhangi bir yayvan
kaba konur .Üzerine tereyağı ve lor
peyniri eklenerek iyice karıştırılır.
Pratik olması kadar lezzetlidir. Çoğu
zaman yanına yoğurt veya süt
bulundurularak yenir.
BORENİ : Suda pişirilmiş patates
soyulur içinde çiğ tere yağı olan yayvan
bir kaba konur kavurulur. Sonra pancar
yaprağı ve sapından yapılmış hazır turşu
veya pişirilmiş de olabilir katarak
kavurulur üzerine sarmusak veya zaguda
koyarak servise hazır olur sofraya
geldikten sonra üzerine yoğrt koyarak da
yenir.
PİLİNPAS : Boreniden çok farklı
değildir Menüsü Bazen lahana yaprağı ve
barbunya olarak değişgenlık gösterir tek
farklı olduğu yanı yoğurt dökmeden
servise hazır olmasıdır.
GALACOŞ : Mısır ve normal ekmeğin
doğranarak dilim haline getirildi
Kten sonra üzerine yoğurt dökülür sonra
tavada kavrulan tere yağı üzerine
dökülür ezilerek sarmusak katılır ve
servise hazır olur. Uzungölde sarmusak
ve soğan yerine daha çok zaguda denilen
soğanın sivri yapraklısı ve kurutulmuş
olarak kullanılır.
Mısır ve mısır ekmeği (tsubaz)
EKMEKLER
SEDON(yatırarak) mısır unu suyla
hamur haline getirilir daha önce
ateşe yüzü koyu yatırılarak
kızartılan blegi denen çömlek kaba
dökülür üzeri kalın saçla kapatılır
onunda üzerine ateş közü konur ve
pişirilmeye bırakılır. Kabuğu kalın olur
ayran veya yoğurtla yenir.
ORSONDON(dikleme )Mısır unundan
yapılır hamur katı kıvama getirilir
blegi denen çömlek kızartılır ve hamur
konur.Yanan ateş karşısında çıplak
kızartılır. İş zamanı pratik olduğu için
yapılır mönüsü yine yoğurttur
GLİVANES(lavaş) tandırda pişirilir.
Hamur lavaştan daha kalın açılır tandıra
yapıştırarak pişirilir yörede yaygın
pişirme yöntemidir ayrıca maharet
istediği için herkes pişiremez
DİROKESMİN(artan hamur atılmaması
için içine peynir konarak tandır
közüne bırakılır pişirilir
lezzetli ekmektir
SDEZUM(karışık)hem fırında hem
çömlekte pişirilir.Bazen mısır bazen da
normal undan hazırlanır içine patates,
içyağı ve. zaguda konur çok lezzetli
ekmektir
HELVA(tel ve kara helva olarak iki
çeşittir) tel helvası ustalık gerektiren
ve erkekler tarafından yapılır. Kara
helva hanımlar tarafından yapılır
mönüleri farklıdır tel helvası: Normal
un, kararında kızartılır ılık hale
gelecek şekilde soğutulur diğer yandan
şerbeti hazırlanır şerbete şeker ve
limon tuzu katılır iyice pişirilir.
Unla şerbet karıştırılır helva elde
edilir helva pişmaniyeye benzer
KARA HELVA buğday unu altın
rengi alıncaya kadar kızartılır, hafif
soğutulur. O arada şerbet pişirilerek
hazırlanır. Hazırlanan şerbet kavrulan
unlarla iyice karıştırılır ve yayvan bir
kaba dökülür. Bıçakla baklava dilimi
yapılır soğutulur servise hazır olur.
Kara helva eskiden düğünlerde oğlan
tarafından kız tarafını ziyareti
sırasında hediye olarak götürülürdü.
bazen hastaların ziyaretlerinde yine
hediye olarak götürüldü ğü olurdu.
HORİ : yaylacılar güzün yayladan köye
inecekleri zaman köydekilere hediye diye
içi kara helvadan doldurulmuş poğaça
yaparlardı bu poğaçanın içine konan
helvaya denir
Yazı: Hasan Düzgün
|