Trabzonspor dergisi www.karalahana.com röportajı

Karadeniz daha çok turizm odaklı konularla gazete ve dergilerde gündeme gelmesine rağmen yine de çok iyi tanınmıyor. Aynı durum son zamanlarda popüler olan Karadeniz müziği içinde geçerli. Bu noktada sitenizi kurarken amacınız neydi?

6. yayın yılına girdiğimiz Karalahana.com sitesi açıldığı zaman Karadeniz müziği bu kadar popüler olmadığı gibi Karadeniz bölgesi de turizm açısında pek revaçta değildi. Öncelikli amaç yöresel müziğimizin gerçek kahramanları olan Bahattin Çamurali, Piçoğlu Osman, Hüseyin Dilaver, Sadık Karadeniz, Koryanalı Hüseyin, Rizeli Sadık, Ordulu Yunus gibi unutulmuş müzisyenleri yeni nesil Karadenizliler’e tanıtmak, ata mirası ve her şeyiyle sadece bize ait olan kendi müziğimizi sevdirmeye çalışmaktı. Aynı kafayla da gidiyoruz; çoğul konuşuyorum çünkü kendilerine Karalahanacılar adı verilen; kemençe çalmayı ve dinlemeyi bir meziyet sayan, unutulmuş horonları öğrenip ustalıkla oynayan, nene ve dedelerimizin kullandığı yerel kelimeleri cümle arasında kullanan, yeni ama asla dejenere olmayan bir alt kültür yaratılmasına ön ayak olduk.



Web sitesi fikrini hayata geçirirken nelere dikkat ettiniz? Sadece fotoğraflar ve yazılar mı olsun demediğiniz daha detaylı bir çalışma yapıp, Karadeniz’in tüm yönleriyle tanınması için yola çıktığınız anlaşılıyor.

Karalahana.com, Karadeniz Bölgesi hakkında haber, makale ve fotoğraf içeriğiyle bölgeyi ziyaret etmek isteyen turistler için kapsamlı bir rehber olmasının yanısıra, Tüm Türkiye ve Avrupa’ya dağılmış gurbetçileri, hâttâ kendi köyünün yerini haritada bile gösteremeyen 2. ve 3 kuşak Karadeniz göçmenlerini biraraya getiriyor ve kendi kültürel miraslarını tanıma, paylaşma ve yaşatma fırsatını veriyor. Özellikle forum sayfamız 7.000’i aşan üye sayısıyla politik açıdan tamamen tarafsız çizgisiyle yerel sorunların, müziğimizin, ülkemizin güncel meselelerinin son derece seviyeli bir şekilde tartışıldığı ama diğer web sitelerinden farklı olarak üyelerin birbirine “ula, uşağum, haçan, paçim, e giz” formunda hitap ettiği kendine has sanal bir Karadeniz kahvesini andırıyor.

Sitede düzenli bir haber akışı mevcut. İşleyişten biraz bahsedebilirmisiniz? Materyallere nasıl ulaşıyorsunuz? Birileri bu konuda siz yardımcı oluyor mu?

Forum ve haber işlerini gönüllü karalahanacılara bıraktım, onlar mükemmel idare ediyorlar. Aynı zamanda yine elebaşı Trabzonlular olan farklı bir ekiple www.ozhanozturk.com adresinde Türkiye ve Anadolu kültürünü dünyaya tanıtmak için İngilizce bir ansiklopedi oluşturmaya çalışıyoruz.

Son zamanlarda yaşanan Karadeniz müziği patlamasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Gerçekten Karadeniz mizği diye birşey varmı?

Müzikolog değilim tabii ki ama adına Karadeniz Müziği mi denir başka bir şey mi? Kendine has yerel müzik türümüz var hem de düzinelerce alt türüyle ve en azından bir kaç bin yıllık geçmişiyle beraber. Bununla birlikte kesinlinlikle Türk Halk Müziği’nin bir türü olduğunu sanmıyorum belki Anadolu, Kafkas, Ortadoğu ve Yunan müziğiyle etkileşmiş ama özgünlüğünü asla yitirmemiş… Burada kastettiğim sera horon, langevton, sallama, tik horon, iki ayak, Üç Ayak, Bıçak Oyunu,Rize, Hemşin, Yüksekhemşin, Papilat, Memetina, Bakos, Sarişka, Aleka, Sırtlı, Mahmutoğlu, Gant, Hevrek, Hamlakit, Yali, Çano, Akçaabat, Yomra, Koçari, Bıçak Oyunu, Seranitsa, Sarı Kız, Lahana, Tamzara, Çobanlar, Fona, Laz Horonu, Deli Horon, Atom ve daha neler neler… Son bir kaç yıldır ritmbox çıkışlı çıstaklı düz horon, daha hızlı çıstaklı düz horon, en hızlı çıstaklı düz horon ritmleriyle sahnede sallanan jöleli saçlı Tarkan özentilerinin icra ettiği Karadeniz soslu müzik değil kastettiğim!

Geçtiğimiz aylarda, gençyaşta yitirdiğimiz Kazım Koyuncu’nun bu müziğe katkılarını anlattığınız çerçeveden bakmak gerek sanırım?

Kazım Koyuncu ise bambaşka birisiydi. Karadeniz ve Karadenizlilikle özdeşleşmiş her ne varsa müziğinde de kişiliğinde de öyle güzel toplamıştı ki pırıl pırıl parıldıyordu. Ayrıca birbirinden güzel Lazca ezgileri tüm Türkiye’ye tanıtmayı ve sevdirmeyi ve unutulma aşamasında olan binlerce yıllık zengin bir birikime sahip bir dili konuşan insanların analarının dillerinin güzelliğini tekrar keşfettirmeyi başardı. Beklenmedik bir armağan gibi geldi ve vakitsiz gitti Kazım adını hep hasret ve sevgiyle anacağım.

Trabzon ve Karadeniz’İn sosyo-ekonomik durumunu genel olarak nasıl değerlendiriyorsunuz?

Gerek Ortaçağ Avrupası’nda gerekse İslam dünyasında gıpta ile bakılan refah dolu bir kentti Trabzon. İpek yolunun Asya’daki en batı ucu olmasının yanısıra Doğu Anadolu’nun kuyumculuk ve benzeri el sanatları ile canlı hayvan üretiminin ve İran ticaretinin dışarı açıldığı önemli bir liman kentiydi. Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’un ardından Trabzon’u ele geçirmesi Osmanlı’nın İmparatorluk haline gelebilmesi için stratejik bir zorunluluktu. Karadeniz’deki Türk beyliklerini, Ceneviz kalelerini ve Kırım limanını Trabzon’la birlikte Osmanlı topraklarına katarak Ceneviz ve Venediklileri İpek yolu ticaretini doğruda yapmalarını engelleyerek, devlete bir kaç yüz yıl yetecek önemli bir finansman kaynağı kazandırmıştı. 18 ve 19. yüzyılın ortalarına dek önemini sürdüren liman kenti olan Trabzonumuz, yazık ki 19. yüzyılın 2. yarısından itibaren kan kaybetmeye başladı. Ağır sanayi bölgesi olmayan, tarım ve hayvancılık için yeterli miktarda araziye sahip olamayan, tarihi bir liman kenti olduğu halde limanı sinek avlayan, 1923 mübadelesiyle zenaatkar ve burjuva sınıfının büyük kısmını yabancı bir ülkeye göndermiş bir kentin halkı çay, fındık parasıyla, bilezik örerek, kivi ekerek, balık tutarak nereye varabilir, evlatlarının karnını nasıl doyurabilir ki? Doğu Karadeniz Bölgesi Antik Çağdan itibaren sürekli dışarı göç veren Anadolu’nun tek yerleşim alanı ve bu gelenek kısa vadede pek bozulacak gibi görünmüyor. Beceri ve zekalarını her alanda ve herde ispatlamış Trabzonlu uşaklar gurbete gitmeye devam edecek ve her nerede yaşarsa yaşasın ölene kadar köy evinin hayaliyle avunacak.

Futbolla aranız nasıl, hangi takımı tutuyorsunuz? Trabzonspor’un durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

İstanbul doğumlu olmama rağmen Trabzon kökenli bir ailenin çocuğu olarak gayet doğal olarak Trabzonsporu tutuyorum. Trabzonspor’u sadece bir futbol takımı olarak değil görmüyor hep gözümde tüten Sürmene’deki köy toprağımın yağmur kokusu gibi hasretle sahipleniyorum. Takımımızın şampiyonluğunu yeniden görmek, oğlumla birlikte Trabzonspor formalarımızı sırtımıza geçirip Bağdat Caddesinde tur atma hayalini kurmaya devam ediyorum. Bununla birlikte kulübün sorunları belli ve takımın durumunu ve zaman zaman geçirdiğimiz arzu edilmeyen kazaları da soğukkanlılıkla değerlendirip, bağlılığımızı ve sevgimizi başarıya endekslemeden her şart altında takımımıza destek olup maneviyatımızı korumamız gerektiğini düşünüyorum.

Bir de ansiklopedik sözlük hazırladınız..Karadeniz’le ilgili başka çalışmalarınız olacak mı?

Karadeniz kültürünü aydınlatacak pek çok yeni materyali ortaya koyduğum Karadeniz Ansiklopedisi’ni her baskısında belki biraz daha genişletmeyi düşünüyorum. Geçen yıl Of bölgesini antik çağdan günümüze her yönüyle ele alan bir kitap hazırlamak için materyal toplamış ve çalışmaya başlamıştım ama devam etmedim, çünkü gidip alan çalışması yapacak vakit ayıramadığımdan askıya aldım. Şimdilik üzerinde çalıştığım “Din ve Folklor” Ansiklopedisini bitirmeye çalışıyorum.