Karalahana.com! Laz uşaklarının gayrıresmi web sitesi

 

|  Mail gönder Sık kullanılanlara ekle  ENGLISH

 ŞALPAZARI

Şalpazarı gelin kıyafeti

Şalpazarı coğ. Trabzon ili, ilçe ve ilçe merkezi kent adı (Lat (DMS) 40° 56' 28N Long (DMS) 39° 11' 44E Altitude (meters) 561 m)

     Osmanlı İmparatorluğu döneminde, Gö-rele kazasına bağlı olan Şalpazarı 1809 yılın-da bir fermanla Vakfıhatuniye (Vakfıkebir) kazasına bağlanmıştır. 1914'te Vakfıkebir'e bağlı bucak haline getirilen Şalpazarı, daha sonra bu teşkilat kaldırılınca, 1927 yılında Vakfıkebir'e bağlı olarak yeniden kurulmuş, 1953 yılında bucak, 1968 yılında Belediye, 1987 yılında ilçe statüsüne kavuşmuştur. A-dını yöre halkının el tezgahlarında dokuyup sattığı şallardan almış olmalıdır.

Şalpazarı Nüfus: (2000) şehir 7.591, köyler 15.799, toplam 23.390, (1997) 17.691, (1990) 18.981

Belediyeler:

1. Geyikli

nüfus:

2000    5.134

1997    3.349

1990    3.000

2. Şalpazarı

Mahalleleri: Çamkiriş, Dereköy, Kalecik, Ki-reç, Sugören

nüfus:

2000    7.591

1997    5.480

1990    3.665

1985    7.600

1980    2.680

1975    2.485

1970    2.058

Şalpazarı Köyleri  (23)

Köy adı

nüfus

İlçe

  İl

Ağırtaş   

319

 5

  72

Akçiriş

110

 2

  67

Çamlıca  

174

 6

  73

Çarlaklı   

134

 6

  73

Çetrik

209

 3

  70

Doğancı 

553

 5

  72

Dorukkiriş

447

 6

  73

Düzköy

387

 5

  72

Fidanbaşı  

179

 7

  74

Gökçeköy 

891

23

100

Gölkiriş

230

 5

  72

Güdün

238

 8

  75

Kabasakal 

441

 6

  73

Karakaya

242

 4

  71

Kasımağzı

374

 8

  75

Kuzuluk

578

25

  92

Pelitçik 

216

11

  78

Sayvançatak

337

11

  78

Simenli 

596

12

  79

Sinlice   

251

23

100

Sütpınar

485

12

  79

Tepeağzı

133

 6

  73

Üzümözü

773

 5

  72

Ağasar

Trabzon ili, Şalpazarı ilçesi, Sütpınar köyünün yaklaşık 2 km kadar gü-neybatısından doğarak, Şalpazarı ilçe mer-kezinden de geçip, Beşikdüzü ilçe mer-kezinin 1 km kadar batısında Karadeniz’e dökülen dere ve bu derenin adını verdiği vadinin adı.

“Ağasar dere içi/ Yayılır koyun keçi/ Kesme şekere benzer/ yarim ağzının içi” (anonim)

“Ağasar dereleri/ Nereye akıyorsun” ÇK 70

Türkü:

Ağasar dereleri aksa yukarı aksa

Seni vermem ellere, Tonya üstüme kalksa

Ağasar dereleri bir yabanın belinde

Yar bizim fermanımız anan baban elinde

Ağasar dereleri bulanuk akayisun

Gözlerumun içine sevdalı bakayisun

Ağasar dereleri aksun yukarı aksun

O incecik beline ha bu uşak sarulsun

Tuz vadisi < Ermenice agh (ap) “tuz” + zor, ċor ('ie) “vadi” AR 83

Aynı kökten türemiş diğer bir köy adı da (Bk) Ağvan’dır < (Agh “tuz” + van “köy”)

Benzer telaffuza sahip Avasor, Avusor ise farklı bir kökten türemiştir:

Kum vadisi < Ermenice avaz “kum” + (Bk) Zor

Ayrıntılı etimoloji için Bk. Avusor

     Etimolojik açıdan doğruluğu daha az mümkün başka ihtimaller de akla gelmek-tedir:  

Farsça Avāzār olabilir: İran’da bu isimde bir köy bulunmaktadır (28° 51'N, 55° 59'E) < “zâr” isimlere eklenerek yer adı bildiren Farsça bir takıdır. Farsça avāh isim olarak kullanılırsa “rızık, nasip, kısmet” anlamın-dadır OSM 53. Vadide yaşayan Türkmen-lerin bölgeye sonradan geldikleri ve burada yurt ve gelecek aradıkları düşünüldüğünde kısmetli yer anlamı yeni bir hayata başlan-gıç için akla yakın görünüyor.

     Benzer şekilde ve daha küçük bir olasılık olarak, Farsça su anlamındaki āb kelimesin-den türetilmiş āb-ı zār formunun zamanla bozulması da düşünülebilir.

     Yörede tespit edilmemesine rağmen Çepniler gibi, Türkmen orijinli olan Fethiye Karaçulha yörüklerinin “kale, hisar” anla-mında kullandıkları “asar” kelimesi de göz önüne alındığında Ağa Kalesi (< ağa + asar) muhtemel kaynak olarak göz önünde bulundurulabilir.

     Bu örnekler dışında yöre halkının yakış-tırdığı, Akhisar adının deforme edilmesi, Türkçe ağa ve sarmak fiil kökünden sar, işte anlamındaki aha ve saymak fiil kökünden say, bir ağanın asılma hikayesine yakıştırılan ağa-asan etimolojik örnekleri gerçeklikten uzaktır.

Anadolu’da benzer köy adı olarak:

·       Erzurum ili, Tortum ilçesinde adı Ağsor, Ağasar olarak iki formda kullanılan köy adı (Ağsor Erzurum ili, Tortum ilçesi, köy adı KY  17, Ağasar KY 13 (40° 17' 60N, 41° 37' 60E, yükseklik 2.421 m])

·       Erzincan’da Ahbasor (Lat (DMS) 39° 36' 0N Long (DMS) 40° 28' 0E Altitude (meters) 2.429 m)

·       Erzurum’da Ahbisor (Lat (DMS) 40° 23' 60N Long (DMS) 41° 34' 0E Altitude (meters) 2.335 m)

Bk. Avusor ile ortak bir orijine sahip olma-yabilir.

Ağasarlı

Ağasar deresi vadisi boyunca yeralan 29 köy halkının kendisini tanımladığı isim.

     Trabzon ve çevresinde yerleşim adı olarak kullanılan İkizdere, İyidere, Yağlıdere gibi örneklere rastlanmakla birlikte ne bu isimler ne de diğer Trabzon vadilerinde ya-şayan köylüler kendilerini (Manahos, Gor-gor, Sera, Durana, Solaklı) ilgili dere adıyla tanımlayacak derece de özdeşleştirmemiş-lerdir. Bu durumun sebebi Ağasar vadi-sindeki Türkmenlerin, ahriyan (Bk) olarak tanımladığı komşularından kendilerini farklı hissetmeleri olabilir.

Bk. Dereli

 

Kaynak: Özhan Öztürk. Karadeniz Ansiklopedik Sözlük.İstanbul. 2005. ISBN: 975-6121-00-9.

 

META TAG: Trabzon Şalpazarı, Ağasar, şalpazarı,ŞALPAZARI, şalpazarı resimleri, şalpazarı haber, şalpazarı linkleri, şalpazarı fotoğrafları, ağasarlılar, ağasar linkleri, ağasar köyleri, ağasar müzik, ağasar resimleri, ağasar fotoğraf, Karadeniz, Karadeniz bölgesi, Karadeniz müzikleri, kemençe, horon, kemençe mp3, horon video, Anadolu, Trabzon, Rize, Artvin, Giresun,     
    
   

Karalahana.Com! Doğu Karadeniz Bölgesi gezi, kültür, tarih ve müzik rehberi © 2007 | Tüm hakları saklıdır